Farklı Bir Yönetsel Anlayış “Benchmarking”

Einstein’ dan 10 Hayat Dersi
26 Temmuz 2016
Kendi İşinizi Mi Kurmak İstiyorsunuz?
27 Temmuz 2016

Günümüzdeki teknolojik gelişmelerin yarattığı küresel rekabet ortamında değişim işletmeler için en önemli konulardan biri haline gelmiştir. Söz konusu küreselleşme sürecinde artan rekabet şartları, işletmelerin geleneksel yöntemlerden vazgeçerek uyguladıkları yönetim tekniklerinde değişiklik yapmalarına neden olmuştur. 1980’li yılların başında bu yönelimler sonucunda işletmeler değişen koşullara uyum sağlamak için yeni bir yönetsel araç olarak BENCHMARKING’i kullanmaya başlamışlardır.

Kavramın ortaya çıkışı 1980’li yıllara dayansa da henüz Türkiye’de herkes tarafından kabul görmüş ortak bir karşılığı bulunmamakla birlikte “kıyaslama, örnek alma, örnek edinme” şeklinde karşılık bulan Benchmarking, bir işletmenin rekabet gücünü ve performans düzeyini artırmak için kendi içinde ve/veya diğer organizasyonlardaki “en iyi tekniği” tespit edip kendi teknikleri ile kıyaslaması ve kendi işletmesine uyarlamasıdır.

İnsan davranışları açısından tanımlandığında ise Benchmarking, başkalarının uyguladıkları yöntemlerin daha iyi olabileceği varsayımını kabul ederek,  maksimum başarıyı elde edebilmek için ilgili kişilerden “en iyi tekniği” öğrenme ve bunu ilgili organizasyona uyarlamaktır.

Benchmarking; nihai amacı performansı artırmak olan kesintisiz bir öğrenme sürecidir. Daha açık bir tanımla kıyaslama; konusunda en iyi olmak amacıyla, kendi süreçlerini, aynı ya da benzer nitelikte olan kurumlardaki süreçleri, önceden belirlenmiş bir prosedüre göre inceleyen, o süreçlerdeki uygulamalardan ders almaya çalışan ve bunu kesintisiz olarak yapan bir çalışmadır.

Benchmarking, yönetim bilimi anlamında yeni bir kavram olmasına rağmen bu alanda yapılan uygulamalar çok daha eskiye dayanmaktadır. Bunun da altında yatan faktör; “insanların her daim en iyiyi bulma, öğrenme ve benimseme”içgüdüsüne sahip olmasıdır. Bu kavramın altında yatan felsefe ise “en iyinin en iyisi olmak” anlamına gelen Dantatsu kavramıdır.

En başarılı teknikleri hedef olarak gösteren Benchmarking kavramının sistemsel olarak ortaya çıkışında Benchmarking’i diğer bir ifadeyle kıyaslamayı yönetsel bir araç olarak organizasyonunda uygulayan ilk firma olan Xerox, büyük pay sahibidir. Uygulamaya geçmeden önce satış rakamları hızla düşen Xerox, kötü giden süreci durdurmak ve eski gücüne sahip olmak amacıyla bazı yönetim ve üretim süreçlerini rakipleriyle kıyaslamış, kıyaslama neticesinde en iyi uygulamaya karar vererek ilgili yönetim tekniğini şirketlerine uyarlayarak eski güçlerine tekrar ulaşmışlardır.

Ülkemizdeki duruma bakıldığında ise Benchmarking yöntemi, küreselleşen dış dünyanın getirdiği artan rekabet koşullarına uyum sağlama, uluslararası pazarlara girme ve kalite odaklı üretim sürecine dahil olma amacıyla büyük şirketlerden Sabancı Holding Şirketleri (Beksa, Brisa, Dusa, Kordsa ve Olmuksa tarafından 1977 yılında BENCHSA kurulmuştur) ve Eczacıbaşı topluluğu tarafından uygulanmakta ve rakiplerin faaliyet süreçleri ve performansları sistematik olarak ölçümlenmektedir.

Benchmarking’in Amaçları

Nihai amacı organizasyonların rekabet edilebilirliğini arttırmak ve sürdürülebilir bir rekabet gücü kazandırmak olan Benchmarking’in genel amaçlarını aşağıdaki gibi özetleyebiliriz:

  • Organizasyonel performansı artırmak,
  • Rekabet edebilme gücünü artırmak,
  • Müşteri tatminini artırmak,
  • Yeni fikirler edinmek,
  • Sürekli gelişmeyi sağlamak,
  • İşletmenin amaç ve hedeflerini saptamada yardımcı olmak,
  • Rakip olabilecek ya da olmayabilecek işletmeler tanımlamak,
  • Sizin süreç ya da uygulamanızı; hedef şirketin “iyi” süreç ya da uygulamalarıyla karşılaştırmak ve farkı belirlemektir.

Benchmarking’in ilkeleri

Yönetsel bir araç olarak kullanılan kıyaslama yöntemi bir tür endüstriyel casusluk ve/veya kopyalama uygulaması olmamakla birlikte uygulamanın birtakım ilkeleri mevcuttur. Kıyaslama uygulamasında konuya taraf olan iki şirketin performans ve faaliyet süreçlerine ilişkin bilgi paylaşımı konusunda önceden anlaşmış olmaları gerekmektedir. Bununla birlikte uygulamanın altında yatan ilkeleri aşağıdaki gibi özetleyebiliriz:

  • Aktif ve sürekli değişim ve gelişim odaklı olmalıdır
  • Atılımcı ve olumlu bir yaklaşımla yürütülmelidir
  • Değişim için en geçerli kanıttır
  • Yeni fikir ve görüşlere açıktır
  • Uygulamalara yöneliktir
  • Yalnızca en iyi uygulamalara dönüktür
  • Başkalarından önce, kendi üstünlüklerini bilmeyi gerektirir
  • Liderlik pozisyonuna odaklanır
  • Taraflar arasında karşılıklı kazanca dayanır
  • Temel ilkeleri ölçülebilir niteliktedir
  • İlk hedefi ilerlemektir, kararlı ve disiplinli olmayı gerektirir
  • Üst yönetimin desteğine dayanır

Benchmarking’i başarılı bir şekilde uygulamaya koymak için ilgili şirketler en iyiyi almayı istemelidir. Şeffaf bir yapıya sahip olmaları gerekmekle birlikte, bünyesinde bulundurdukları çalışanlarını eğitmeleri ve 3. taraflardan bir şey öğrenebilme olgunluğuna erişmeleri gerekmektedir. Öte yandan benchmarking uygulaması yapacak şirketin hangi şirketle kıyaslama yapacağı konusu önemli bir konudur. Uygulamaya geçmeye karar veren şirket her şeyden önce şahsi ilişkiler ya da çeşitli kaynak incelemeleri yoluyla karşı taraf hakkında bilgi toplamalı ve sektörde lider, rekabet avantajı bulunan, çeşitli mecralarda ödül sahibi şirketlerle benchmarking uygulamasına gitmelidir. Elbette ki bu uygulamada hukuka uygun biçimde çalışılarak gizliliğe önem verilmeli, ilgili bilgi şirket içinde tutularak 3. kişilerce paylaşılmamalı, izinsiz bilgi alımı yapılmamalı ve hedef doğrultusunda dürüst bir biçimde hareket etmelidir.

Benchmarking uygulama planı/merdiveni

Kıyaslama uygulaması ile optimum süreci en iyiden öğrenme modeli olan Benchmarking uygulama planı bir merdivene benzetilerek uygulamanın adımları aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

                                          RAKİPLERE ÜSTÜNLÜK SAĞLAMAK                                           

                                  SEKTÖR LİDERİ OLMAK                                  

                            FAALİYE GEÇMEK

                     YENİ VE DAHA BÜYÜK HEDEFLER BELİRLEMEK 

            EN İYİDEN ÖĞRENİP İŞLETMEYE UYGULAMAK

EN İYİYİ BULMAK VE EN İYİ İLE KARŞILAŞTIRMAK

Kaynak: İlter Akat, Gönül Budak ve Gülay Budak (2002), İşletme Yönetimi, Barış Yayınları, 4. Baskı, İzmir, s.133.

Şirketlerin yıkıcı rekabet ortamının yarattığı kaygan zeminde sağlam durabilmeleri ve rakiplerinden bir adım önde olabilmeleri amacıyla dünyada yoğun şekilde Türkiye’de ise henüz yeni yeni uygulanmaya başlanan Benchmarking, şirketlerin rakiplerinden hareketle kendilerini daha yakından tanımalarını sağlayacak ve nihai olarak “en iyiyi” faaliyet süreçlerine dahil etmelerine neden olacaktır. Uygulamanın sağladığı zaman tasarrufu, süreç içerisinde iki şirketin ilişkilerini doğrudan geliştirme olanağının olması, hedeflerde dışa bakış açısının varlığının şirket içinde değişime olası direnişi kırması, çalışanlara sağladığı motivasyon ile verimliliği arttırması, yeni profesyonel ilişkilerin kurulması, en iyi uygulamaların öğrenilmesi ve teknolojik sıçrama ile rekabet avantajı sağlaması özelde mikro ölçüde genelde ise makro ölçüde iktisadi gelişmişliği arttıracaktır.

Yorumunu bizimle paylaş

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir